ماه
جستوجوی یکپارچه ماه
عبارت موردنظر را تایپ کنید تا خدمات، مقالات، پرونده‌ها و راهکارها نمایش داده شوند.
تعرفه ۱۴۰۵ فقط جدول ماده ۱۱ نیست. از اجارهبها و تأمین دلیل تا خسارت، افراز، نقشهبرداری، استحکام بنا، حسابرسی و هیأت کارشناسی را ماده‌به‌ماده بررسی کرده‌ایم و محاسبهگر ماه را بر همین اساس ارتقا داده‌ایم.
تعرفه ۱۴۰۵ دقیقاً چه زمانی تصویب و لازم‌الاجرا شد؟
تعرفه جدید دستمزد کارشناسان رسمی دادگستری در ۷ مرداد ۱۴۰۵ به تصویب رئیس قوه قضائیه رسید و مطابق ماده ۵۹ از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجرا شد. متن منتشرشده، این تعرفه را دارای ۵۹ ماده و ۳۸ تبصره معرفی میکند و صریحاً می‌گوید جایگزین تعرفه مصوب ۲۵ اسفند ۱۳۹۸ و اصلاحیه ۱۴۰۲ شده و مقررات مغایر نیز لغو میشود. بر اساس اطلاع‌رسانی منتشرشده در جامعه کارشناسی، تاریخ ابلاغ ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ بوده است. نتیجه عملی روشن است: برای ارجاعات جدید، اتکا به جدول‌های ۱۴۰۲ یا ماشین‌حساب‌های قدیمی می‌تواند برآورد اشتباه ایجاد کند.
اشتباه رایج: همه حق‌الزحمه‌ها با ماده ۱۱ محاسبه نمی‌شوند
ماده ۱۱ قلب تعرفه ارزیابیهاست، اما کل تعرفه نیست. تعیین اجارهبها ماده ۱۳ دارد؛ تأمین دلیل در ماده ۷ حداقل تعیین‌شده ولی مبلغ نهایی وابسته به مقام ارجاع‌کننده است؛ موضوعات فنی پیش‌بینی‌نشده در ماده ۹ بازه مستقل دارند؛ تفسیر عکس هوایی ماده ۱۴ است؛ بخش بزرگی از راه و ساختمان و نقشهبرداری در مواد ۳۴ تا ۴۳ فرمول متراژی یا مقطوع دارد؛ حسابرسی در ماده ۲۵ ضریب افزایشی دارد و هیأت همرشته نیز ماده ۵۶ را باید رعایت کند. به همین دلیل محاسبهگر جدید ماه ابتدا «نوع مأموریت» را می‌پرسد و بعد فرمول مرتبط را اجرا میکند.
ماده ۱۱؛ جدول پلکانی ارزیابی از ۲۰ میلیون ریال شروع میشود
در ماده ۱۱، ارزش موضوع کارشناسی تا ۵۰۰ میلیون ریال با دستمزد مقطوع ۲۰ میلیون ریال محاسبه میشود. سپس نرخ مازاد به‌ترتیب ۰٫۴۵ درصد تا یک میلیارد ریال، ۰٫۴ درصد تا پنج میلیارد ریال، ۰٫۲ درصد تا ۳۰ میلیارد ریال، ۰٫۱۲ درصد تا ۱۵۰ میلیارد ریال، ۰٫۰۹ درصد تا ۵۰۰ میلیارد ریال، ۰٫۰۳۱ درصد تا هزار میلیارد ریال، ۰٫۰۲۳ درصد تا دو هزار میلیارد ریال، ۰٫۰۱۸۵ درصد تا چهار هزار میلیارد ریال و برای مازاد چهار هزار میلیارد ریال ۰٫۰۱۵ درصد است. سقف عادی هر کارشناسی در این ماده ۱٬۳۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال اعلام شده است. متن ماده برای ارزش ۵۰ هزار میلیارد ریال و بالاتر نیز سازوکار ویژه‌ای برای انتخاب کارشناس یا هیأت و تعیین دستمزد پیش‌بینی کرده است.
یک نکته تایپی که باید دیده شود: ۰٫۰۳۱ بدون علامت درصد در برخی بازنشرها
در بعضی نسخه‌های HTML بازنشرشده از تعرفه، کنار عدد ۰٫۰۳۱ در پله ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیارد ریال علامت درصد جا افتاده است؛ همین وضعیت در بعضی سطرهای دیگر نیز دیده میشود. با توجه به ساختار پلکانی، عبارت «نسبت به مازاد» و استمرار نرخ‌های درصدی، محاسبهگر ماه این اعداد را به‌صورت درصد تفسیر میکند. این نکته تحریریه‌ای مهم است، چون تبدیل اشتباه ۰٫۰۳۱ به عدد اعشاری بدون درصد می‌تواند نتیجه را صد برابر ویران کند. با این حال در پرونده‌ای که درباره تفسیر تعرفه اختلاف ایجاد شود، ماده ۵۷ سازوکار رسمی تفسیر را مشخص کرده است.
تعدیل اجارهبها، اجور معوقه و اجرت‌المثل؛ ماده ۱۳ را باید جدا دید
برای تعیین اجارهبهای هر واحد یا مجموعه مستقل، ماده ۱۳ فرمول مستقل دارد: تا اجاره ماهانه ۱۰۰ میلیون ریال، ۲۰ میلیون ریال مقطوع؛ نسبت به مازاد تا ۵۰۰ میلیون ریال ۲۵ درصد؛ نسبت به مازاد تا یک میلیارد ریال ۱۵ درصد؛ و برای مازاد یک میلیارد ریال ۶ درصد، با سقف ۹۰۰ میلیون ریال. تبصره همین ماده می‌گوید اگر اجارهبها، اجور معوقه یا اجرت‌المثل برای چند سال متوالی تعیین شود، آخرین سال مورد درخواست مبنای محاسبه دستمزد خواهد بود. برای دعوای تعدیل اجارهبها نیز آنچه کارشناس در عمل تعیین میکند اجارهبهای عادله روز است؛ بنابراین در ابزار ماه این موضوع در خانواده ماده ۱۳ قرار گرفته است.
تأمین دلیل؛ ۲۰ میلیون ریال «حداقل» است، نه مبلغ ثابت همه پرونده‌ها
ماده ۷ از مواردی است که در فضای اینترنت زیاد بد خوانده میشود. تعرفه نمی‌گوید هر تأمین دلیل دقیقاً ۲۰ میلیون ریال است؛ می‌گوید دستمزد با توجه به کمیت و کیفیت خدمات مورد نیاز توسط مقام ارجاع‌کننده تعیین میشود و حداقل آن ۲۰ میلیون ریال است. پس یک ماشین‌حساب حرفه‌ای نباید ۲ میلیون تومان را به‌عنوان مبلغ قطعی چاپ کند. در نسخه جدید ماه، کاربر می‌تواند مبلغ پیشنهادی یا تعیین‌شده را وارد کند و سامانه فقط حداقل قانونی را کنترل میکند.
تعیین خسارت؛ قاعده عمومی +۵۰٪ اصلاحیه قدیم را نباید به تعرفه جدید تحمیل کرد
در تعرفه ۱۴۰۵ برای چند گروه تخصصی صریحاً مسیر «ارزیابی و تعیین خسارت» مشخص شده است. در وسایل نقلیه زمینی، ارزیابی و تعیین خسارت به ماده ۱۱ ارجاع شده؛ در گروه راه و ساختمان نیز ماده ۴۴ می‌گوید محاسبه خسارات و ارزیابیها براساس ماده ۱۱ است؛ ماده ۵۴ هم برای خدمات اداری و عمومی در موارد ارزیابی و تعیین خسارت همین ارجاع را دارد. از سوی دیگر ماده ۵۹ تعرفه قبلی و اصلاحیه ۱۴۰۲ را جایگزین کرده است. بنابراین افزودن خودکار ۵۰ درصد به هر «خسارت» بر مبنای یک حکم عمومی قدیمی، رویکرد قابل دفاعی برای تعرفه ۱۴۰۵ نیست.
اختلافات پیمان و صورت‌وضعیت؛ دو ضریب متفاوت برای دو نوع مأموریت
تبصره ۳ ماده ۱۱ بین بررسی کامل اختلافات قراردادی و بررسی یک بخش محدود تفاوت جدی می‌گذارد. اختلاف بین کارفرما، پیمانکار و مهندس مشاور، قرارداد مربوط و کنترل یا تعیین صورت‌وضعیت بر مبنای مبلغ قرارداد طبق ماده ۱۱ به‌اضافه ۱۰۰ درصد است. اگر کارشناسی فقط بخشی از قرارداد مانند تشخیص تخلف از مفاد یا رسیدگی به تأخیر باشد، دستمزد ماده ۱۱ به‌اضافه ۵۰ درصد است. در قراردادهای سنوات قبل نیز ابتدا مبلغ قرارداد باید با شاخص تعدیل سالانه ابلاغی بانک مرکزی به‌روزرسانی شود و سپس مبنای تعرفه قرار گیرد.
راه و ساختمان؛ از تطبیق نقشه تا گزارش استحکام بنا
ماده ۳۳ ارزیابی اراضی غیرمزروعی، ابنیه، مصالح ساختمانی، حق کسب و پیشه و سرقفلی را به ماده ۱۱ ارجاع میدهد و امور فنی پیش‌بینی‌نشده را تابع ماده ۹ می‌داند. ماده ۳۴ تطبیق نقشه معماری یا سازه با بنا را برای هر مترمربع ۳۰ هزار ریال، با حداقل ۲۰ و حداکثر ۱۰۰ میلیون ریال تعیین کرده است. ماده ۳۵ برای تطبیق مشخصات قرارداد ساختمانی با وضع موجود نیز همین نرخ را دارد. ماده ۳۶ برای طرح معماری ۲۵ هزار ریال به‌ازای مترمربع با سقف ۱۵۰ میلیون، برای طراحی یا کنترل سازه ۳۰ هزار ریال با سقف ۲۰۰ میلیون و برای گزارش استحکام بنا ۲۵ هزار ریال با سقف ۱۵۰ میلیون ریال پیش‌بینی میکند. تأیید یا عدم تأیید استحکام برای سایر رشته‌ها ۵۰ درصد تعرفه بند گزارش استحکام است.
افراز، تفکیک و تقسیم ترکه؛ ارزیابی ساده نیست
طبق ماده ۳۷، دستمزد افراز املاک و مستغلات و تقسیم ترکه، ماده ۱۱ به‌اضافه ۲۰ درصد است. اگر نقشه ملک تهیه نشده باشد هزینه نقشهبرداری هم جداگانه اضافه میشود. حکم مشابه برای افراز املاک کشاورزی در ماده ۵۲ آمده است. این تفاوت کوچک روی کاغذ در پرونده‌های با ارزش بالا می‌تواند اختلاف قابل توجهی در برآورد ایجاد کند و دلیل دیگری است که انتخاب «نوع مأموریت» باید قبل از ورود مبلغ انجام شود.
نقشهبرداری و امور ثبتی؛ مساحت، مشخص بودن گذربند و GPS روی تعرفه اثر می‌گذارد
مواد ۳۹ تا ۴۳ از جزئی‌ترین بخش‌های تعرفه‌اند. پیاده‌کردن محدوده پلاک ثبتی با گذربند مشخص تا ۱۰۰۰ مترمربع ۲۰ میلیون ریال و با گذربند نامشخص ۳۰ میلیون ریال است؛ برای مساحت‌های بالاتر نرخ متری اعمال میشود و سقف‌ها به‌ترتیب ۲۰۰ و ۲۵۰ میلیون ریال است. استفاده از GPS چندفرکانسه برای هر نقطه ۳٫۵ میلیون ریال و GPS دستی برای هر نقطه ۲ میلیون ریال تا حداکثر ۵۰ نقطه قابل پرداخت است. مطالعه پرونده ثبتی و تعیین محل پلاک در ماده ۴۱ نیز فرمول پلکانی متراژی مستقل دارد. در املاک مزروعی، ماده ۴۳ برای تشخیص حدود ثبتی تا یک هکتار حداقل ۲۰ میلیون ریال و برای هکتارهای مازاد افزایش ۲۰ درصدی تا سقف ۶۰ میلیون ریال مقرر کرده و در صورت نیاز به جانمایی روی نقشه و عکس هوایی ۲۰ میلیون ریال دیگر اضافه میشود.
عکس هوایی و تشخیص قدمت بنا؛ دو مسیر تعرفه‌ای ممکن است
برای «تشخیص قدمت بنا» عنوان مستقل و صریحی در گروه راه و ساختمان دیده نمی‌شود. اگر مأموریت، اظهارنظر فنی درباره سن یا قدمت ساختمان باشد، ماده ۹ به‌عنوان موضوع فنی پیش‌بینی‌نشده قابل طرح است. اگر کارشناسی بر تفسیر عکس‌های هوایی یا ماهواره‌ای سنوات مختلف متکی باشد، ماده ۱۴ نیز مستقیم وارد محاسبه میشود: پایه هر مورد جانمایی و تعیین موقعیت ۲۰ میلیون ریال است، تصاویر مربوط به سال‌های گذشته افزایش ۱۰ درصدی دارند و هر مورد اضافی متصل به هم ۴۰ درصد دستمزد ماده را اضافه میکند. ابزار ماه این دو سناریو را از هم جدا کرده است.
حسابرسی، برند، نرم‌افزار و ماشین‌آلات؛ ضرایب ویژه را فراموش نکنید
ماده ۲۵ برای حسابرسی نسبت به جمع ارقام حساب‌های مورد رسیدگی، ماده ۱۱ به‌اضافه ۵۰ درصد را مقرر کرده است. تبصره ۴ ماده ۱۱ برای دارایی‌های نامشهود مانند برند نیز همین افزایش ۵۰ درصدی را دارد. در گروه صنعت و فن، کارشناسی نرم‌افزار ماده ۱۱ به‌اضافه ۵۰ درصد است و تعیین مشخصات فنی، استهلاک و عمر مفید باقیمانده ماشین‌آلات صنعتی معادل ۴۰ درصد دستمزد ارزیابی ارزش روز آن ماشین‌آلات محاسبه میشود. در مقابل، لوازم خانگی و اداری طبق ماده ۲۳ بیست درصد به تعرفه ماده ۱۱ اضافه دارند.
هیأت کارشناسی همرشته؛ جمع ساده تعداد کارشناسان اشتباه است
ماده ۵۶ می‌گوید وقتی یک موضوع توسط چند کارشناس از یک رشته انجام شود، از دستمزد هر کارشناس ۳۰ درصد کسر میشود و رعایت سقف پس از این کسر انجام میشود. اگر هیأت از رشته‌های مختلف باشد، دستمزد هر رشته به میزان سهم خودش از ارزیابی و طبق تعرفه مربوط جداگانه محاسبه خواهد شد. بنابراین ضرب کردن دستمزد تککارشناس در سه یا پنج، بدون اعمال ماده ۵۶، روش درستی برای هیأت همرشته نیست.
مأموریت، آزمایش، ترجمه و هزینه‌های اجرایی؛ عدد ماشین‌حساب همیشه کل هزینه پرونده نیست
ماده ۶ فوق‌العاده مأموریت را برای هر روز سفر داخل استان ۷٫۵ میلیون ریال و خارج استان ۱۵ میلیون ریال تعیین میکند؛ وسیله رفت‌وآمد، اقامت و غذا نیز طبق متن به عهده متقاضی است. ماده ۸ هزینه آزمایش‌ها، نمونه‌برداری، بازیابی اطلاعات و اقدامات ضروری را جدا از دستمزد اصلی می‌داند. ماده ۱۲ نیز در صورت ارائه مدارک خارجی بدون ترجمه رسمی، هزینه ترجمه رسمی را جداگانه مطرح میکند. به همین دلیل محاسبهگر جدید ماه فوق‌العاده مأموریت را جداگانه نشان میدهد و درباره سایر هزینه‌ها هشدار شفاف دارد.
تحلیل ماه: چرا ماشین‌حساب عمومی باید ساده بماند؟
بازخوانی ریزبه‌ریز تعرفه ۱۴۰۵ نشان میدهد همه مأموریت‌ها یک فرمول ندارند؛ اما صفحه اصلی سایت جای نمایش تمام پیچیدگی‌های ۵۹ ماده نیست. برای استفاده عمومی، ماشین‌حساب ماه دوباره به رابط ساده و خوش‌خوان خود برگشته است: انتخاب دکمه‌ای بین «ارزیابی و ارزش‌گذاری» و «تعیین اجارهبها»، ورود مبلغ با جداسازی سه‌رقمی و نمایش ریز محاسبه. جزئیات سایر مواد در همین گزارش تحلیلی توضیح داده شده‌اند و در پرونده‌های تخصصی، موضوع قرار کارشناسی و نظر مرجع ارجاع‌کننده تعیین‌کننده است.
پیش از پرداخت حق‌الزحمه این پنج سؤال را بپرسید
اول: موضوع دقیق قرار کارشناسی چیست؛ ارزیابی است یا اظهارنظر فنی؟ دوم: مبلغ مبنا، مساحت، تعداد اقلام یا مدت زمانی که تعرفه به آن وابسته است چقدر است؟ سوم: آیا موضوع، ضریب افزایشی ویژه مثل قرارداد، حسابرسی، افراز یا دارایی نامشهود دارد؟ چهارم: آیا هیأت همرشته است یا چندرشتهای؟ پنجم: آیا مأموریت، نقشهبرداری، آزمایش، GPS، ترجمه یا هزینه اجرایی دیگری لازم است؟ پاسخ همین پنج سؤال معمولاً مشخص میکند کدام ماده باید مبنای برآورد قرار گیرد و چرا یک عدد خام اینترنتی ممکن است برای پرونده واقعی معتبر نباشد.
مطالعه و اقدام بعدی
پرسش‌های پرتکرار درباره این خبر
آیا همه حقالزحمههای کارشناسی با ماده ۱۱ محاسبه میشوند؟
خیر. ماده ۱۱ مبنای عمومی ارزیابیهاست، اما اجارهبها، تأمین دلیل، امور فنی، عکس هوایی، نقشهبرداری، ساختمان، حسابرسی و موضوعات متعدد دیگر مواد مستقل یا ضرایب ویژه دارند.
تعرفه تأمین دلیل در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
ماده ۷ حداقل ۲۰ میلیون ریال تعیین کرده، اما مبلغ نهایی با توجه به کمیت و کیفیت کار توسط مقام ارجاع‌کننده تعیین میشود.
تعدیل اجارهبها با کدام ماده محاسبه میشود؟
در محاسبهگر ماه، تعیین و تعدیل اجارهبها در خانواده ماده ۱۳ قرار میگیرد؛ چون مأموریت کارشناسی تعیین اجارهبهای عادله روز است.
تعیین خسارت ساختمان ماده ۱۱ است یا ماده ۱۱ به اضافه ۵۰ درصد؟
در تعرفه ۱۴۰۵ گروه راه و ساختمان صریحاً خسارات و ارزیابیها را به ماده ۱۱ ارجاع میدهد؛ افزوده ۵۰ درصد عمومی اصلاحیه قدیم نباید خودکار به همه خسارتها تسری داده شود.
هیأت سه نفره سه برابر دستمزد تککارشناس میگیرد؟
در هیأت همرشته خیر. ماده ۵۶ از دستمزد هر کارشناس ۳۰ درصد کسر میکند؛ هیأت چندرشتهای قاعده جدا دارد.
آیا نتیجه ماشین‌حساب ماه مبلغ قطعی قانونی است؟
خیر. ابزار برآورد تعرفه است. موارد وابسته به تصمیم مرجع، هزینه‌های اجرایی، تفسیر مواد و شرایط خاص پرونده می‌توانند مبلغ نهایی را تغییر دهند.
متن ابلاغی تعرفه ۱۴۰۵؛ بازنشر اختبار
بخش‌های خبری و ارقام تعرفه از متن منتشرشده تعرفه ۱۴۰۵ استخراج شده‌اند. بخش «تحلیل ماه» و نحوه دسته‌بندی برای محاسبهگر، تحلیل تحریریه است و در موارد اختلاف تفسیر، سازوکار ماده ۵۷ و تصمیم مرجع ذی‌صلاح ملاک خواهد بود.
مشاهده منبع اصلی ↗
